Ev’ry honey bee
Fills with jealousy
When they see you out with me
I don’t blame them, goodness knows
Honeysuckle rose

When you’re passin’ by,
Flowers droop and sigh
And I know the reason why,
You’re much sweeter, goodness knows
Honeysuckle rose

Don’t buy sugar,
You just have to touch my cup
You’re my sugar,
It’s sweet when you stir it up

When I’m takin’ sips from your tasty lips,
Seem the honey fairly drips
You’re confection, goodness knows
Honeysuckle rose

ฟังเพลง Honeysuckle Rose by Ella Fitzgerald

ดอกสายน้ำผึ้งใช้จัดเข้าช่อร่วมกับดอกไม้อื่น สำหรับตกแต่งสถานที่ ภาพจาก http://spriggsflorist.blogspot.com/2011/01/wedding-for-honeysuckle.html

ได้กลิ่นหอมสดใสของดอกสายน้ำผึ้งที่ชูช่อรับแสงอรุณ ไหวระริกเริงร่าล้อสายลมยามเช้าราวกับสาวน้อยเต้นระบำแล้ว ก็ให้นึกอยากครวญเพลง “Honeysuckle Rose” เพลงแจ๊ซท่วงทำนองแว่วหวานที่นักร้องนักดนตรีระดับตำนานหลายคนไม่ว่าจะเป็น Benny Goodman, Louis Armstrong, Nat King Cole, Duke Ellington, Ella Fitzgerald หรือ Tony Bennett ต่างเคยนำมาขับร้องหรือบรรเลงในเวอร์ชั่นของตัวเองมาแล้ว ดอกสวยบอบบางเมื่อแรกผลิเป็นสีขาวพิสุทธิ์ ก่อนจะถูกบ่มด้วยไอแดดจนค่อยกลายเป็นสีเหลืองทองเหมือนแสงตะวันที่โลมไล้กลีบดอกในระหว่างวัน กลิ่นหอมคล้ายเจือด้วยน้ำผึ้งยวนยั่วเหล่าภมรให้มาบินว่อนดอมดมและลิ้มชิมรสน้ำหวานในดอก ที่คงจะไม่ต่างจากรสสัมผัสหวานละมุนจากจุมพิตของคนรัก

เค้กส้มประดับช่อดอกสายน้ำผึ้ง ดูสูตรได้ที่ http://sassandveracity.com/2007/05/16/orange-cake-with-mascarpone-creme/

พุ่มสายน้ำผึ้งที่บ้านผู้เขียนนั้นแน่นขนัดไปด้วยใบเล็กๆ สีเขียวเข้ม กิ่งก้านเลื้อยอย่างอิสระไปตามโครงไม้ที่ใช้เป็นหลักยึดให้ทรงพุ่มดูมีสัดส่วนสวยงาม ดอกขนาดเล็กน่ารัก โคนดอกทรงหลอด ปลายแยกออกเป็น 2 กลีบ เป็นกลีบเล็กและกลีบใหญ่อย่างละ 1 กลีบ แต่กลีบใหญ่นี้ปลายแตกออกเป็น 4 แฉกดูคล้ายกลีบเล็ก 4 กลีบที่ติดเป็นเนื้อเดียวกัน ดอกมีเกสรยาวยื่นออกมาดูสวยแปลกตา ทำให้นึกถึงเด็กๆ ที่ชอบเล่นสนุกด้วยการดึงเอาเกสรออกมาจากดอกแล้วปล่อยให้หยาดน้ำหวานหยดลงบนลิ้นเพื่อดูดดื่มความหวานหอมจากดอกไม้ชนิดนี้ เป็นที่มาของนามอันแสนน่ารักว่า honeysuckle ในภาษาฝรั่งนั่นเอง สายน้ำผึ้งจึงถูกใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องดื่มและขนมหวานรสชาติอร่อยลิ้นต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นไวน์ น้ำเชื่อม เยลลี่ แยม หรือไอศกรีมผลไม้รสเปรี้ยวอมหวานที่เรียกว่า sorbet ซึ่งมักรับประทานกันในฤดูร้อน  ช่อดอกสดก็ใช้ตกแต่งหน้าขนมเค้กหรือขนมหวานชนิดอื่นเพิ่มความงามน่ารับประทานได้เช่นเดียวกัน

สายน้ำผึ้งยุโรป จาก http://www.naturehills.com/product/honeybush_honeysuckle.aspx

สายน้ำผึ้งชนิดที่ผู้เขียนปลูกไว้นี้มีชื่อสามัญว่า Chinese หรือ Japanese honeysuckle อาจเรียก white honeysuckle ก็ได้ มีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Lonicera japonica อยู่ในวงศ์ Caprifoliaceae เป็นชนิดที่ปลูกแพร่หลายทั่วไปในเอเชียเรานี่เอง  จริงๆ แล้วไม้สกุล Lonicera นี้มีมากราว 180 ชนิด ที่นิยมปลูกกันมากอีกชนิดก็คือสายน้ำผึ้งยุโรป หรือ woodbine มีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Lonicera periclymenum เป็นไม้ผลัดใบ รูปทรงและสีสันดอกคล้ายสายน้ำผึ้งเอเชีย แต่บางพันธุ์มีกลีบด้านนอกสีแดงหรือชมพูอมม่วง เมื่อเพ่งพิศดูภาพรวมของช่อดอกจะเห็นหลากสีสันสอดสลับกันดูสวยงาม

coral honeysuckle (ซ้าย) จาก http://www.northcreeknurseries.com/index.cfm/fuseaction/plants.plantDetail/plant_id/418/index.htm, ภาพ “Happy Moments” (ขวา) เป็นรูปนกฮัมมิงเบิร์ดคอแดงกำลังดูดกินน้ำหวานจากดอก coral honeysuckle โดย Julia Bowling Burnett จาก http://www.juliabowlingburnett.com/order-circles.html

อีกชนิดซึ่งเป็นที่รู้จักมากก็คือ trumpet honeysuckle บ้างก็เรียก coral honeysuckle มีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Lonicera sempervirens โคนดอกเป็นหลอดยาวเรียว ปลายบานออกเล็กน้อยคล้ายปากแตรสมชื่อ ดอกมีสีแดงหรือสีชมพูอมแดงสดใสเหมือนสีปะการัง นิยมปลูกในอเมริกา พบมากในรัฐคอนเนคติกัตไปจนถึงเนบราสก้า รวมถึงรัฐทางใต้ที่มีอากาศร้อนอย่างเท็กซัสและฟลอริด้า

ดอกสายน้ำผึ้งขาวที่ชาวเอเชียเรารู้จักกันดีนั้นมักเริ่มผลิบานและส่งกลิ่นหอมแรงในยามค่ำเพื่อดึงดูดผีเสื้อกลางคืนพวกที่เรียกกันว่า ผีเสื้อจรวด หรือ Sphinx Moth สีสันของกลีบที่เป็นสีขาวหรือเหลืองดูกระจ่างตาในยามค่ำคืนก็เป็นเพราะธรรมชาติออกแบบมาให้ผีเสื้อกลางคืนมองเห็นดอกได้จากระยะไกลนั่นเอง ส่วน coral honeysuckle นั้นไร้กลิ่นหอมแต่มีสีแดงไว้ดึงดูดนกฮัมมิ่งเบิร์ดชนิดคอแดงที่ชอบสีนี้มากเป็นพิเศษ เรียกว่าเป็นดอกไม้ที่ธรรมชาติสร้างสรรค์ไว้ให้นกฮัมมิ่งเบิร์ดชนิดนี้โดยเฉพาะ เพราะจะงอยปากแหลมเรียวของมันสามารถล้วงลงไปดูดกินน้ำหวานที่อยู่ลึกลงไปในดอกอย่างที่ผึ้งหรือผีเสื้อกลางคืนไม่สามารถทำได้ coral honeysuckle นี้ยังอำพรางตัวด้วยกลีบดอกสีแดงซึ่งถูกกลบด้วยความมืดมิดยามราตรีจนผีเสื้อกลางคืนหาดอกไม่พบ

Sphinx moth กำลังไต่ตอมดอกสายน้ำผึ้ง จาก http://www.kennysmith.org

จริงๆ แล้วดอกสายน้ำผึ้งขาวก็เป็นที่โปรดปรานของนกฮัมมิ่งเบิร์ดด้วย แต่การผลิบานในยามค่ำ ทำให้พวกผีเสื้อกลางคืนมาชิงเอาน้ำหวานไปเสียก่อนที่นกฮัมมิ่งเบิร์ดซึ่งออกหากินกลางวันจะทันได้ลิ้มชิมรสบ้าง ยกเว้นในค่ำคืนที่มีลมพายุโหมกระหน่ำรุนแรงจนผีเสื้อกลางคืนไม่สามารถออกหากินได้ตามปกติ ถึงจะมีน้ำหวานเหลือไว้ให้นกฮัมมิ่งเบิร์ด ก็เป็นภาพสะท้อนความจริงของธรรมชาติอย่างหนึ่ง

ดอกสายน้ำผึ้งขาว ที่เรียกอีกอย่างว่าสายน้ำผึ้งจีนหรือญี่ปุ่นนี้มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออก จากนั้นได้แพร่หลายไปยังอเมริกาเหนือ รวมทั้งในเขตร้อนอย่างอาร์เจนติน่า บราซิล เม็กซิโก ฮาวาย หมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกและทะเลแคริบเบียน มีบันทึกในตำราแพทย์แผนโบราณของจีนซึ่งเขียนขึ้นตั้งแต่สมัย 659 ปีหลังคริสตกาล ว่าเป็นสมุนไพรที่มีรสหวาน และมีคุณสมบัติเป็น “หยิน” คือมีความเย็น จึงมีสรรพคุณลดความร้อนและล้างพิษจากร่างกาย ชาวจีนเรียกว่า “จินหยินฮวา” แปลว่า “ดอกไม้เงินดอกไม้ทอง”

ชาวจีนนิยมดื่มชาดอกสายน้ำผึ้ง ซึ่งให้กลิ่นรสหอมชื่นใจและเป็นประโยชน์ต่อร่างกาย ภาพจาก http://1dynastycuisine.com

สายน้ำผึ้งชนิดนี้มีสรรพคุณลดความดันเลือด บรรเทาอาการไข้ เช่น ไข้แดด ไข้หวัดใหญ่ รักษาโรคบิดหรือท้องร่วง แก้อาการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ ขับปัสสาวะ รักษาโรคลำไส้อักเสบ วัณโรคและอาการทางผิวหนังที่เกิดจากโรคซิฟิลิส ใช้รักษาฝี แผลเปื่อย พุพอง บวมหรืออักเสบ รวมทั้งผื่นคันที่เกิดจากการติดเชื้อ สารสกัดจากดอกยังมีสรรพคุณลดระดับคลอเรสเตอรอลในเลือดอีกด้วย ชาวสวนมักเก็บดอกในเวลาเช้าตรู่และนำไปตากแห้งเพื่อทำตัวยาต่อไป ส่วนก้านดอกใช้รักษาอาการไขข้ออักเสบ คางทูม และตับอักเสบ ก้านดอกนี้จะเก็บในฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาว จากนั้นนำไปตากแห้งสำหรับทำยา ก้านและดอกยังสามารถนำมาใช้ผสมกันเพื่อรักษาอาการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบนและโรคนิวมอเนียได้ด้วย

การศึกษาวิจัยในประเทศจีนพบว่าสายน้ำผึ้งอาจมีสรรพคุณรักษามะเร็งบางชนิดได้ โดยเฉพาะมะเร็งทรวงอก ทั้งยังมีการทดลองนำไปใช้รักษาโรคเอดส์ด้วยเช่นกัน นับว่าเป็นไม้ดอกหอมที่มีคุณประโยชน์มหาศาลอีกชนิดหนึ่ง

Honeysuckle Remedy ของ Dr. Edward Bach

Dr. Edward Bach แพทย์ชาวอังกฤษในยุคทศวรรษที่ 1930 ผู้คิดค้นวิธีการใช้สารสกัดจากดอกไม้เพื่อบำบัดอาการเจ็บป่วยทางจิต อย่างเช่น โรคซึมเศร้า โรคเครียด วิตกกังวล หรือนอนไม่หลับ เชื่อว่าสายน้ำผึ้งเหมาะกับผู้ป่วยที่มักจมอยู่กับอดีตและปฏิเสธที่จะมีชีวิตอยู่กับปัจจุบัน อย่างเช่นผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจากการคิดถึงบ้าน เพราะมีสรรพคุณปลอบประโลมจิตใจ ทำให้สามารถเรียนรู้จากอดีตโดยไม่ยึดติด ปล่อยวางความเครียดหรือความวิตกกังวลที่คั่งค้างในใจ และหันมามีความสุขอยู่กับปัจจุบันได้ ตัวยาของ Bach นี้ได้จากการนำดอกไม้ชนิดต่างๆ มาแช่ในน้ำสะอาดผสมบรั่นดีอย่างละครึ่ง น้ำดอกไม้ที่ได้นี้มีความเข้มข้นต่ำมากจนแทบไม่มีกลิ่นหรือรสของดอกไม้เหลืออยู่เลย แต่เชื่อว่ามี ‘พลังงานจากดอกไม้’ ซึ่งจะถ่ายทอดไปยังผู้ใช้ และช่วยบำบัดรักษาอาการเจ็บป่วยต่างๆ ได้

เด็กหญิงแฟรี่ดอกสายน้ำผึ้ง จาก A Flower Book (The Dumpy Books for Children) โดย Eden Coybee

ชาวตะวันตกถือว่าสายน้ำผึ้งเป็นสัญลักษณ์ของความรักความผูกพัน ความอ่อนหวานไร้เดียงสา และความสวยงาม  เชื่อว่ากลิ่นสายน้ำผึ้งทำให้จิตใจร่าเริงเบิกบาน สามารถขับไล่ความกลัวและความเศร้าโศก ทำให้รู้สึกเป็นสุข อบอุ่น และปลอดภัย รูปลักษณ์ของดอกที่ดูบอบบางน่าเอ็นดูและกลิ่นหอมหวานสดใส ทำให้ดอกสายน้ำผึ้งเป็นแรงบันดาลใจของศิลปินและกวีจำนวนมาก

สำหรับใครที่เป็นแฟนพันธุ์แท้ของดอกสายน้ำผึ้ง ผู้เขียนก็จะขอแทรกข้อมูลเล็กๆ น้อยๆ เกี่ยวกับสารประกอบที่ทำให้ดอกไม้ชนิดนี้มีกลิ่นหอมน่าประทับใจไว้ ณ ที่นี้ด้วยเพื่อประดับความรู้ สารหอมหลักๆ ในดอกสายน้ำผึ้งพันธุ์เอเชียนั้นประกอบด้วย linalool ซึ่งมีกลิ่นสดชื่น พบในดอกไม้หลายชนิด ส่วนสารหอมอื่นๆ ที่มีปริมาณน้อยกว่าก็มีอาทิ cis-3-hexen-1-ol หรือ leaf alcohol ให้กลิ่นเขียวชุ่มฉ่ำแบบกลิ่นใบไม้หรือหญ้าที่ตัดใหม่, benzyl alcohol  ให้กลิ่นออกหวาน พบในดอกไม้อย่างมะลิ ไฮยาซินธ์ หรือกระดังงา, geraniol เป็นกลิ่นออกเปรี้ยวแบบที่พบในดอกกุหลาบ เจอเรเนียม  หรือตะไคร้หอม, eugenol ให้กลิ่นอบอุ่นแบบเครื่องเทศ พบมากในกานพลู อบเชย หรือลูกจันทน์เทศ นอกจากนี้ยังมีสารประกอบอื่นๆ อีกหลายชนิดที่ทำให้ดอกไม้ชนิดนี้มีกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว

น้ำหอมคลาสสิคที่ใช้กลิ่นสายน้ำผึ้ง Ô de Lancôme (ซ้าย) เป็นกลิ่นสดชื่นของผลไม้ตระกูลส้มและสมุนไพร ประกอบด้วยส้มเบอร์กาม็อต แมนดาริน เลมอน สายน้ำผึ้ง มะลิ โรสแมรี่ ผักชี โหระพา ไม้จันทน์ โอ๊คมอสส์ และแฝกหอม ส่วน Le Chevrefeuille ของ Annick Goutal (ขวา) เป็นกลิ่นออกเขียวของส่วนผสมอย่างเลมอน petit grain (ใบและก้านของต้นส้ม bitter orange) สายน้ำผึ้ง มะลิ และนาร์ซิสซัส

หัวน้ำมันดอกสายน้ำผึ้งแท้ร้อยเปอร์เซ็นต์ถือว่าหายากมาก ปัจจุบันแทบไม่พบว่ามีการใช้หัวน้ำมันดอกสายน้ำผึ้งแท้ในอุตสาหกรรมน้ำหอมและสุคนธบำบัด (aromatherapy) แม้กระทั่งผลิตภัณฑ์ที่มีขายทั่วไปตามท้องตลาดซึ่งติดป้ายไว้ว่า honeysuckle oil หรือน้ำมันหอมกลิ่นสายน้ำผึ้งนั้นแท้จริงแล้วก็มักผสมขึ้นจากหัวน้ำมันดอกไม้และสมุนไพรชนิดอื่นๆ ที่หาง่ายกว่า เพื่อปรุงแต่งกลิ่นให้ได้ความหอมใกล้เคียงกับดอกสายน้ำผึ้ง

ผู้ที่ชื่นชอบดอกไม้ชนิดนี้ แต่ไม่สามารถหาซื้อน้ำมันหอมได้ตามท้องตลาด ก็สามารถใช้หัวน้ำมันดอกไม้อื่นๆ ที่หาง่ายกว่าอย่างมะลิ ดอกส้มและกระดังงา แทนได้ โดยนำมาผสมกันในสัดส่วนที่พอเหมาะ เพื่อให้ได้กลิ่นใกล้เคียงกับสายน้ำผึ้ง ซึ่งก็อาจจะต้องใช้ความช่างสังเกตจดจำและความพยายามมากพอสมควร เพราะต้องทดลองผสมอยู่หลายครั้งจนกว่าจะได้กลิ่นหอมเป็นที่น่าพอใจ จากนั้นนำหัวน้ำมันที่ได้มาเจือจางเสียก่อนในน้ำมันตัวพาหรือน้ำมันกระสายยา (carrier oil) เช่น น้ำมันมะพร้าว น้ำมันเมล็ดอัลมอนด์ น้ำมันโจโจ้บา น้ำมันเมล็ดองุ่น ฯลฯ เพื่อป้องกันการระคายเคืองผิว แล้วใช้ทาลงบนจุดชีพจรแทนน้ำหอม ใช้นวดตัวหรือหยดในอ่างอาบน้ำ ใครที่มีฝีมือมากหน่อยก็อาจผสมกลิ่นสายน้ำผึ้งลงในเครื่องประทินผิวที่ทำขึ้นใช้เอง อย่างสบู่ แชมพู หรือโลชั่น เพื่อเพิ่มความหอมโรแมนติคและสรรพคุณในการบำบัดได้เช่นกัน

Honeysuckle Bath & Body Fragrance Collection จาก Caswell-Massey แบรนด์เก่าแก่ของอเมริกา

ขอขอบคุณข้อมูลบางส่วนจาก http://www.en.wikipedia.org

*ผู้ที่ต้องการนำข้อมูลไปเผยแพร่ในเว็บไซต์หรือสิ่งพิมพ์ต่างๆ กรุณาระบุที่มาด้วย…ขอบคุณค่ะ

น้ำหอมที่ใช้กลิ่นสายน้ำผึ้งเป็นส่วนผสม

Mainstream/classic brands : Guerlain Chant d’Aromes, Jean Patou Eau de Patou Pour Homme,Coty Wild Honeysuckle (vintage), Chanel Allure,Givenchy Organza, Organza First Light, Eau de Givenchy และ Be Givenchy, Dior Diorella, Fahrenheit และ I Love Dior, Yves Saint Laurent Y และ Rive Gauche, Lancome O de Lancome และ O Oui!, Rochas Madame Rochas และ Lumière, Cacharel Anais Anais, Lou Lou Blue และ Scarlett, Lanvin Arpege และ Rumeur 2 Rose, Chloé Chloé (original version, ปี 1975) และ Chloé Innocence, Molinard Les Senteurs Honeysuckle, Escada Incredible Me, Kenzo Le Monde Est Beau, Estee Lauder Private Collection, Beyond Paradise, Beyond Paradise For Men, Pure White Linen, Bali Dream และ Emerald Dream, Elizabeth Arden 5th Avenue After Five, Carolina Herrera Carolina Herrera, Kate Spade Kate Spade, Ralph Lauren Ralph Cool, Donna Karan DKNY Women Limited Edition, Aramis Tuscany Per Donna,  Vera Wang Bouquet, Marc Jacobs Blush,  Cocktail Splash Cranberry และ Lemon, Michael Kors Island, Chopard Wish และ Happy Spirit, Davidoff Cool Water Woman Summer Fizz, Alfred Sung Bijou, Anna Sui Rock Me!, Tommy Hilfiger Tommy Girl และ True Star, Cynthia Rowley Cynthia Rowley Parfum, Trish McEvoy Sexy #4 Gardenia, Burberry London, Burberry London Special Edition for Women, Burberry Sport for Women และ Burberry Summer for Women 2010, Vivienne Westwood Libertine, Gucci Eau de Gucci, Dolce&Gabbana D&G Feminine และ Sicily, Salvatore Ferragamo Incanto Charms, Trussardi Trussardi Inside Delight, Roberto Cavalli Roberto Cavalli, Laura Biagiotti Aqua di Roma, Gabriela Sabatini Gabriela Sabatini, Juicy Couture Viva la Juicy, Couture Couture และ Peace, Love and Juicy Couture, Paul Sebastian Design, Guess Guess By Marciano, Victoria`s Secret Sexy Little Thing, Puma Woman, Nautica Nautica Bermuda Blue, Bath and Body Works Wild Honeysuckle, Magnolia Blossom และ Twilight Woods, Demeter Honeysuckle, Yve Rocher Chevrefeuille, Sarah Jessica Parker Covet และ SJP NYC, Jennifer Lopez Still และ Live Luxe, Britney Spears Believe, Harajuku Lovers Harajuku Lovers Music, Paris Hilton Heiress และ Siren, Christina Aguilera Royal Desire, Beyonce Heat, Kim Kardashian Kim Kardashian, Usher UR for Women

niche/exclusive brands :

Jo Malone Honeysuckle & Jasmine, Annick Goutal Le Chevrefeuille, Eau de Camille  และ Grand Amour, Creed Chevrefeuille Original, L’Artisan Parfumeur La Haie Fleurie, Maître Parfumeur et Gantier Jardin Blanc, Carthusia Caprissimo, Diptyque Olène, By Kilian Love, Bond No. 9 Broadway Nite, Madison Soiree และ Andy Warhol Montauk,i Profumi di Firenze Acqua Mirabile Odorosa di Firenze, Caprifoglio Rupestre และ Estratto Caprifoglio Rupestre, Santa Maria Novella Caprifoglio, Miller Harris Fleur du Matin, Christiane Celle Calypso Cheverfeuille,  Tom Ford Black Orchid Voile de Fleur, Cartier Cartier de Lune, Creative Scentualization Perfect Kiss, DSH Perfumes Wild Honeysuckle, Profumum Ninfea, Caswell-Massey Honeysuckle, Byredo Parfums Green, Leslie Blodgett Perfume Diaries Golden Light, PierSaintPier Bleu de Nice Chevrefeuille